Dat er iets aan de hand is in leiderschaps-land, dat mag duidelijk zijn. Sla de krant maar open, of luister naar radio en TV. De bewijzen van falend leiderschap stapelen zich op:

• grijpgrage, zelfverrijkende topmanagers
• besluiteloze directieleden of toezichthouders die zaken te lang op hun beloop laten
• managers en specialisten die stoppen met communiceren en beginnen met commanderen om hun eigen onzekerheid te verbergen

We staan er bij en kijken er naar… en we vinden er wat van. Helpt ons dat om zelf niet in deze valkuil te trappen? Neen. Want zolang we niet snappen hoe dit onwenselijk leiderschapsgedrag ontstaat kunnen we het niet tijdig signalen, en dus ook niet bijsturen of ingrijpen.

Hoe zit het dan?

Al jaren voer ik discussies met leiders, beïnvloeders, opinionleaders, managers, specialisten en ‘gewone’ mensen in organisaties. Op basis daarvan weet ik dat leiderschap niets te maken heeft met functie of plaats binnen de hierarchie van de organisatie. Leiderschap zit in ieder persoon en kan, nagelang de situatie, naar voren komen. Het belangrijkste, heb ik ontdekt, is dat er een goede balans is tussen het individu (wie je bent, wat je belangrijk vindt, waar je warm van wordt, je talenten, sterke punten en kennis) en de doelen die je wilt bereiken (bijvoorbeeld door bij een organisatie te gaan werken).

Als je deze balans gevonden hebt, zul je leiderschap laten zien. Op groot of op klein niveau, groots en meeslepend of op beperktere schaal en zeer authentiek. Dit leiderschap laat zich met vier kernbegrippen beschrijven:

1. Betrokkenheid
2. Verbonden zijn
3. Integriteit
4. Mens van gewicht zijn

Dat laatste punt, mens van gewicht zijn, lijkt een optelsom van de eerste drie te zijn, maar het is meer dan dat. Het gaat om je geloofwaardigheid als persoon.

Gewicht krijgen dat er toe doet

Leiderschap zoals het hierboven beschreven is komt voort uit drie belangrijke bollen, te weten HET, IK en WIJ. HET gaat over de inhoud, je kennis, maar ook over het proces en meten = weten. Je zou kunnen zeggen dat het aan de kant van Persoonlijk Leiderschap gaat om de Inhoud, en aan de kant van Zakelijk Leiderschap over de managementrol. IK gaat over het inbrengen van jezelf in het proces. Bij Persoonlijk Leiderschap gaat dit over de Houding die je kiest en aanneemt, bij Zakelijk Leiderschap over de ondernemerschapsrol (met alle intuitie en creativiteit die daarbij komt kijken). WIJ gaat over het samen dingen doen en bereiken. Bij Persoonlijk Leiderschap krijgt het de invulling van Verhouding (hoe je je verhoud tot anderen) en bij Zakelijk Leiderschap om de leidersrol.

Je hebt gewicht, in de betekenis dat je meer gewicht in de schaal kunt leggen, als je een balans tussen deze drie bollen kunt leggen. Gewicht kan toenemen als de balans op een hoger niveau gebracht kan worden. Raakt de balans zoek, en wordt één van de bollen te zwaar, dan ontstaat er overgewicht.

Vier typen overgewicht en één soort ondergewicht

Als we stellen dat balans gewicht is, en balans op een hoger niveau groei in gewicht, kunnen we ook eenvoudig aanwijzen waar en hoe overgewicht ontstaat.

Type A: Persoonlijk of Zakelijk overgewicht

We hebben het al even aangestipt, binnen leiderschap kunnen we Persoonlijk en Zakelijk Leiderschap onderkennen. Ook hier hoort een balans te bestaan. Is een van de twee dominant dan is er sprake van overgewicht van Type A. Voorbeeld: de collega die alles wat gebeurd in een persoonlijk licht zet, en dus toetst op persoonlijke voors en tegens. Het tegenvoorbeeld is de collega die alles alleen bekijkt vanuit organisatie perspectief, ongeacht wat het betekent voor mensen individueel.

Type B: HET overgewicht

Het overgewicht ontstaat als er teveel inhoud en managementrol is ten opzichte van de rest. De nadruk ligt op kennis overdragen (of in het slechte geval: steeds weer laten zien hoeveel je weet) en op het sturen op behalen van plannen, deadlines, rapportages etc. Ik denk dat we allemaal wel voorbeelden van dit soort overgewicht kennen.

Symptomen:

• betweterig, beter willen zijn
• status halen uit opleidingen en diploma’s
• aftroeven, show off
• teveel details, met de neus naar de inhoud (dan zie je niet wat er voor je gebeurd)
• regels volgen is belangrijker dan de flexibiliteit om mee te veren met de ontwikkelingen

Type C: IK overgewicht

Het evenwicht wordt verstoort door een te groot gewicht van de IK bol, te merken aan een groot ego dat zichzelf in het midden van de wereld zet of aan een ondernemersgeest die niet meer van stoppen weet. De organisatie is allang afgehaakt, maar er komen toch nog een aantal new business ideeën, kansen en relaties die benaderd kunnen worden.

Symptomen:

• jezelf groter maken dan nodig (of handig)
• calimero denken: communiceren dat jij klein bent en dat het niet eerlijk is
• maskers (ego’s) hanteren als verdediging
• IK neem hier de beslissing
• alleen mijn manier is goed of juist
• aangevallen voelen door kleine dingen

Type D: WIJ overgewicht

Door een te groot gewicht van de WIJ bol ontstaat er wegcijfergedrag, de ander voorop stellen, de lieve vrede voor de resultaten laten gaan, etc. Ook een fenomeen dat we allemaal wel kennen vanuit het werk of het nieuws.

Symptomen:

• streven naar uninimiteit (iedereen moet het er echt mee eens zijn) i.p.v. naar concensus
• rond blijven praten, ook al zijn alle meningen al gepasseerd
• beslissingen uitstellen
• verantwoordelijkheid ergens anders leggen
• geen slechte boodschap willen of kunnen brengen

Type E: Waarachtig Leiderschap ondergewicht

De enige vorm van ondergewicht heeft te maken met het niet realiseren van groei, de balans tussen Persoonlijk en Zakelijk Leiderschap niet op een hoger niveau brengen. Dit betekent dat iemand het potentieel dat erin zit niet benut. En vroeg of laat gaat dit wringen. Net als met uithongering leidt dit tot een tekort aan energie en een vernauwing van het blikveld.

Symptomen:

• uitgebluste indruk, geen puf hebben
• zuchtend door het leven
• geen nieuwe dingen willen oppakken, liever alles houden bij het bekende
• op elke persoonlijke vraag (hoe is het met je) een inhoudelijk/afstandelijk antwoord geven (het project loopt wel goed)

Overgewicht voorkomen

Overgewicht laat zich, nu je weet hoe het is opgebouwd, eenvoudig voorkomen. Of oplossen. Wil je meer weten over de achterliggende opbouw en gedachten over Leiderschap en groeien in balans, kijk dan op http://www.bedrijfskundigmeesterschap.nl Daar is ook een Blue Paper over dit onderwerp te downloaden.

Over Marischka Setz

heeft 28 berichten geschreven op deze blog.

• View all posts by Marischka Setz →
• Blog

Tags | groei, kansen zien, Leiderschap, ondernemerschap, Persoonlijk Leiderschap, Persoonlijke Ontwikkeling, Talenten, waarderend perspectief