Wat is nu eigenlijk managen?
Posted on 03 februari 2011 by Marischka Setz
Serieondernemer Kees de Jong schrijft vandaag in zijn wekelijkse column in het Financieele Dagblad over de overeenkomsten tussen het opvoeden van zijn kinderen en het leiden van een organisatie. Hij schetst het beeld van geven van structuur, ritme, complimenten, overleg etc om als gezin te blijven functioneren. Tot aan de knikkerpot waarmee bijgehouden kan worden hoeveel klusjes er zijn gedaan, met als beloning het uitzoeken van een cadeautje. En dan sluit hij af met: ‘ Samen met andere ondernemers hebben we ons verbaasd hoeveel gelijkenissen er zijn met opvoeden en het managen van een bedrijf. Het creeren van ‘core values’, ritme, discipline, erkenning – ‘zo, jij hebt een mooie tekening gemaakt’ – een duidelijke beloning en het uitbundig vieren van resultaten. Het scheppen van interne competitie, het stellen van duidelijke kaders en mensen vrijlaten om te groeien.’
Een mooie vergelijking waar heel veel in zit.
Maar daar waar de Jong concludeert dat er geen andere opleiding tot opvoeder is dan de praktijk (of ook wel zo mooi training on the job genoemd), weten we gelukkig meer over hoe je een goede manager kunt worden. Natuurlijk is het wel belangrijk wat je voor je ziet bij het woord manager. Er zijn namelijk vele invullingen van die term, waar overigens weer een grote parallel is met opvoeden. Om niet te verzanden in semantische opsommingen van hoe er in verschillende organisaties naar managers wordt gekeken zal ik mijn visie erop beschrijven.
Voor mij vallen er een aantal zaken onder de term ‘een goede manager’: iemand die een visie heeft over waar de organisatie heen moet, iemand die medewerkers en collega’s mee kan krijgen op dat pad, en die er ook voor zorgt dat het ook daadwerkelijk gebeurt. Maar ook iemand die zichzelf kan zijn – authenticiteit – zichzelf weg kan cijferen voor het grotere geheel – dienend kan zijn – en die de inhoudelijke kennis heeft om een bepaalde klus te klaren.
Een schaap met vijf poten? Een wonder? Misschien wel, maar niet onvindbaar. Eigenlijk hebben we het allemaal in ons dit wonder te worden. Hiervoor zal ik andere terminologie hangen aan de verschillende facetten van ‘een goede manager’, dat maakt het eenvoudiger te onderkennen wat het is, het bij jezelf ook te zien en verder te ontwikkelen. Termen die horen bij het leiderschapsmodel van Bedrijfskundig Meesterschap, waar ik al eerder op deze site over heb geschreven.
Het leiderschapsmodel van Bedrijfskundig Meesterschap kent een tweedeling: het gaat over wat nodig is in een organisatie om de zaken zo te regelen als nodig is voor het bepalen en behalen van de resultaten – Organisatorisch Leiderschap – en wat je als mens meebrengt – Persoonlijk Leiderschap. Pas als deze beiden ontwikkeld zijn en ingezet worden – op vele facetten van het leven, zowel in een organisatie als bijvoorbeeld bij het opvoeden van kinderen – zal een leider effectief zijn. Leiden is tenslotte mensenwerk in een gezamenlijke zakelijke context.
Organisatorisch Leiderschap bestaat uit een aantal verschillende rollen die in verschillende stadia in het werk, een verschillende nadruk kunnen krijgen. Toch is er wel een bepaalde volgordelijkheid die aansluit bij onze logica (hoewel de praktijk soms anders uitpakt). Als eerste rol komt de Ondernemersrol. Deze rol staat voor het voelen van kansen, en het creatieve proces, te weten wat je moet doen om die kans te benutten, het doel dat je wilt bereiken. Voor ondernemers, mensen die een eigen zaak hebben, is het avontuur van een eigen zaak vaak zo ontstaan. Maar ook grote organisaties hebben behoefte aan meer ondernemerschap in hun geledingen, de organisatie blijft namelijk niet lang succesvol als kansen in de markt niet onderkend en benut worden.
Als je bedacht hebt wat er moet gebeuren komt de nadruk te liggen op de volgende rol, namelijk het meekrijgen van anderen in jouw idee, het zorgen dat het ook gebeurd in de organisatie – gevat in de Leiderschapsrol. Dit kan betekenen dat je medewerkers of collega’s moet leiden, maar deze rol gaat net zo goed op voor het ‘verkopen’ van het idee aan interne en externe besluitvormers. Leiderschap gaat om het meekrijgen van mensen. Het mag duidelijk zijn dat ook in een verkooptaak een behoorlijke nadruk op de Leiderschapsrol zit, wat is verkoop anders dan het meekrijgen van een klant in wat een organisatie te bieden heeft?
Als de organisatie in beweging is, is het belangrijk te volgen of je goed beweegt, de juiste kant op gaat en of je snel genoeg beweegt. Deze invulling hoort bij de Managementrol. Deze rol houdt de vinger aan de pols, stuurt bij waar nodig, stimuleert, spreekt aan, houdt de weg van hier en nu tot aan het doel in de gaten, bepaalt tussentijdse mijlpalen en houdt de verschillende instanties op de hoogte van de voortgang. Een rol die in hoge mate vertegenwoordigd is in projectmatige omgevingen.
Hierbij kunnen zich weer nieuw inzichten voordoen die de ondernemersrol weer naar voren kunnen halen: nieuwe kansen om te benutten.
De drie rollen zijn alle drie noodzakelijk om een organisatie op lange termijn goed te laten functioneren. Het goede nieuws is dat we allemaal deze drie rollen in ons hebben. Hoewel misschien niet alle drie even goed ontwikkeld, of even veel ingezet in ons dagelijkse werk.
Bij Persoonlijk Leiderschap spelen drie elementen een rol, te weten HET – de kennis en ervaring die je als mens meeneemt – IK – je talenten, sterke punten, persoonlijkheid en karakter – en WIJ – het vermogen je te verbinden met anderen. Ook deze drie elementen kunnen, net als de rollen, in verschillende omstandigheden een andere nadruk krijgen.
Je wordt als mens, en daarmee ook als ondernemer of als manager, effectiever als je een effectieve balans vindt tusen deze elementen en rollen, en per situatie een andere mix kunt aanbrengen. En dat is de kern van de manier waarop ik organisaties en managers mag begeleiden door middel van interne en externe coaching. Interne coaching, waarbij ik een tijd als interim manager in een organisatie kom werken om mijn mix van elementen en rollen in te brengen en meteen de collega’s waar ik dan mee mag werken verder help met het ontwikkelen van hun mix. En externe coaching, waarbij ik als opleider en begeleider mensen mag helpen hun mix van elementen en rollen te ontwikkelen in de trajecten van Bedrijfskundig Meesterschap. Alleen al het inzicht dat je niet alles op het zelfde moment hoeft te zijn, maar dat het gaat om de balans tussen de zes beschreven onderdelen van leiderschap, geeft vaak al een impuls aan het effectiever inzetten van jezelf. Een schaap met vijf poten? Nee, een schaap met zes poten!
Over deze visie op Leiderschap en het ontwikkelen daarvan kun je meer lezen in de gratis te downloaden papers van Bedrijfskundig Meesterschap, op www.bedrijfskundigmeesterschap.nl, onder publicaties. Onder ‘artikelen’ staat een eerder gepubliceerd artikel over hoe een onbalans kan uitpakken waardoor een manager met overgewicht kan ontstaan. Hulpmiddelen die je in kunt zetten om effectiever te worden als manager, en misschien ook – zoals de column van de Jong suggereert – in andere situaties.
Tags | Carriere, Leiderschap, Management, ondernemerschap, Persoonlijk Leiderschap, Persoonlijke Ontwikkeling, waarderend perspectief
